Kącik psychologiczny część 7

Drodzy Rodzice!

Porozumienie bez przemocy

Porozumienie bez przemocy (PBP) to metoda porozumiewania się opracowana przez Marshalla B. Rosenberga. Jej założenia można wykorzystywać w życiu codziennym we wszystkich typach relacji, czy to w domu, czy w pracy. Jest zatem pomocna także w relacji z dziećmi.

Metoda PBP opiera się przede wszystkim na empatii. Z tego względu jej symbolem stała się żyrafa. Jest to zwierzę, które ma największe serce ze wszystkich ssaków(co symbolizuje empatię), ale także najdłuższą szyję (co symbolizuje przyjęcie szerokiej perspektywy).

Podstawą tworzenia komunikatów w Porozumieniu bez Przemocy jest model składający się z czterech etapów. W pierwszym kroku zakłada on zaobserwowanie tego co się dzieje (bez oceniania tego np. dziecko popisało ścianę). Kolejnym etapem jest wyrażenie swoich uczuć związanych z zaobserwowaną sytuacją (np. twoje rysunki na ścianie rozzłościły mnie). Krok trzeci zakłada wyrażenie potrzeb, pragnień czy wartości, z których wynikają te uczucia (np. nie chcę żebyś pisał po ścianach). Ostatni etap to wyrażenie prośby (np. kiedy chcesz rysować zawołaj mnie a podam Ci blok rysunkowy).

Jeżeli chcą Państwo szerzej zapoznać się z założeniami PBP to zachęcam do przeczytania książki „Porozumienie bez przemocy. O języku serca” Marshalla B. Rosenberga. Autor opisuje w niej szerzej zagadnienie empatii, spostrzegania, empatii czy wyrażania siebie. Jest to wspaniała lektura, która stwarza okazję do samorozwoju.

 

Inne polecane lektury

Obecna sytuacja epidemiologiczna i związane z nią ograniczone możliwości spędzania czasu poza domem sprawiają, że możemy więcej czytać. Być może mają Państwo ochotę przeczytać coś, co dotyczy tematyki rodzicielstwa, dzieci bądź wychowywania. Obecnie na rynku jest tyle książek skierowanych do rodziców, że często trudno zdecydować się, którą z nich wybrać. Oprócz wspomnianej powyżej książki polecam Państwu również:

  1. „Szanujący rodzice. Szanujące dzieci. Jak zmienić rodzinne konflikty we współdziałanie?” Sura Hart, Victoria Kindle Hodson

Autorki książki opisują jak w praktyce można wykorzystywać założenia Porozumienia bez Przemocy. Książka zawiera wiele konkretnych ćwiczeń i wskazówek, które mogą posłużyć jako narzędzia do budowania szczęśliwych relacji rodzinnych. Jak piszą same autorki „Książka ta traktuje przede wszystkim o relacjach między rodzicami i dziećmi. (…) Każda z trzech części książki ma za zadanie przyczynić się do rozwoju rodzicielskiej zdolności tworzenia kochającego domu.”

  1. „Twoje kompetentne dziecko” Jesper Juul

Jest to książka cenionego duńskiego pedagoga i terapeuty, który porusza w niej wiele istotnych kwestii m. in. budowania poczucia własnej wartości, odpowiedzialności, współdziałania.  Podejście autora do kwestii wychowania i relacji rodzinnych zmienia stereotypowe myślenie. Juul przytacza przykłady z własnego życia i praktyki zawodowej.

  1. „Dziecko z bliska. Zbuduj szczęśliwą relację” Agnieszka Stein

Autorka jest znaną polską psycholog dziecięcą. Opisuje na czym polega rodzicielstwo bliskości. Obala wiele przekonań osób dorosłych co do wychowania, sugeruje (ale nie narzuca!) korzystne dla relacji rodzinnych sposoby postępowania. Mądra i inspirująca lektura.

  1. „Jak mówić żeby dzieci nas słuchały, jak słuchać żeby dzieci do nas mówiły” Adele Faber, Elaine Mazlish

Jest to klasyczna, ale wciąż aktualna książka. Autorki wskazują konkretne sposoby formułowania komunikatów, które sprzyjają budowaniu pozytywnych relacji, dają dzieciom poczucie wsparcia i zrozumienia. Książka zawiera konkretne ćwiczenia, obrazuje propozycje autorek w formie krótkich historyjek obrazkowych, zawiera doświadczenia różnych rodziców. Szczególnie polecam wydanie rozszerzone tej pozycji.

 

Postawy rodzicielskie i ich wpływ na dzieci

Rodzina jest miejscem, gdzie dziecko stawia pierwsze kroki w otaczającym świecie i gdzie doświadcza swych pierwszych kontaktów z otoczeniem. Postawy rodziców wobec dzieci maja bardzo istotny wpływ na kształtowanie się osobowości dziecka, na jego życie uczuciowe i rozwój intelektualny. To od postaw rodziców i ogólnej atmosfery w domu  zależy czy dziecko będzie ufne wobec rodziców i otwarte wobec innych ludzi, czy będzie miało poczucie własnej wartości, czy będzie czuło się bezpieczne, czy będzie samodzielne i radosne, aktywne i wytrwałe w działaniu i przekonane ,że jest ważne i potrzebne Postawy rodzicielskie wobec dzieci mogą stwarzać warunki do prawidłowego rozwoju lub wpływać ujemnie na kształtowanie się jego osobowości. W rodzinie dziecko zyskuje też wzorce osób dorosłych i ról jakie pełnią w rodzinie, czyli prawidłowy wzór ojca i matki.

Zaspokojenie potrzeb dziecka zależy od uczuciowego ustosunkowania się rodziców do dziecka, czyli postaw rodzicielskich. Postawy to inaczej tendencja do zachowania się w pewien specyficzny sposób w stosunku do dziecka.Według Marii Ziemskiej postawy rodziców można podzielić na złożone postawy niewłaściwe i właściwe.

POSTAWY NIEWŁAŚCIWE TO:

 POSTAWA UNIKAJĄCA charakteryzuje ją nadmierny dystans uczuciowy rodziców wobec dziecka

  • ukryta lub jawna beztroska, jeśli chodzi o dobro dziecka, posunięta nieraz aż do braku poczucia odpowiedzialności, ignorowanie dziecka,
  • unikanie i ograniczanie kontaktu z dzieckiem do minimum
  • zbywanie prób nawiązania kontaktu podejmowanych przez dziecko
  • zaniedbywanie dziecka pod różnymi względami – zarówno jego potrzeb uczuciowych, jak i potrzeb w zakresie opieki nad nim
  • niedbałość i niekonsekwencja w stawianiu wymagań i przestrzeganiu ich wykonania
  • lekkomyślność czy wręcz obojętność na niebezpieczeństwa, jakie dziecku mogą zagrażać
  • Niezaangażowanie się w sprawy dziecka, ewentualnie pozorne zaspokajanie jego potrzeb przez „okupywanie się”
  •  

POSTAWA UNIKAJĄCA sprawia, że dziecko:

  • może być niezdolne do nawiązywania trwałych więzi uczuciowych,
  • bywa niezdolne do wytrwałości i koncentracji w nauce, nieufne, bojaźliwe lub wchodzące w konflikt z rodzicami, ze szkołą
  • starsze dziewczynki mogą przejawiać brak dbałości o wygląd, mimo że szukają uczucia u przedstawicielki płci odmiennej, przy czym z powodu niezdolności do trwałych uczuć zwykle nawiązują wciąż nowe, przelotne tylko znajomości, ciągle szukając prawdziwej miłości

    POSTAWA ODTRĄCAJĄCA – to nadmierny dystans uczuciowy i jednocześnie dominacja rodziców,

  • nieokazywanie uczuć pozytywnych, a nawet demonstrowanie negatywnych
  • dezaprobata i otwarta krytyka dziecka
  • podejście dyktatorskie, nie dopuszczające go do głosu, nie wnikające w motywy jego zachowania czy potrzeby
  • kierowanie dzieckiem przez rozkazy
  • liczne represywne żądania
  • surowe kary
  • zastraszanie
  • brutalne postępowanie z dzieckiem
  • brak uznania jakichkolwiek pozytywów dziecka i dopuszczania pewnego marginesu tolerancji wobec niedociągnięć, braku zdolności, wad itp..

POSTAWA ODTRĄCAJĄCA może powodować u dziecka:

  • agresywność, nieposłuszeństwo, kłamstwa, zachowania aspołeczne,

zastraszenie, bezradność, trudność w przystosowaniu na skutek zahamowania

 

POSTAWA NADMIERNIE WYMAGAJĄCA, zmuszająca, korygująca – nadmierne skoncentrowanie się na dziecku oraz dominacja w postępowaniu wobec dziecka,

  • narzucanie autorytetu i rządzenie dzieckiem
  • nieprzyznawanie mu prawa do samodzielności i niepozwalanie na postępowanie na własną jego odpowiedzialność
  • stawianie wygórowanych wymagań
  • ograniczanie swobody dziecka i zakresu jego aktywności przez narzucanie mu licznych propozycji, krytyczny stosunek do poczynań dziecka z intencją eliminowania wszystkich niezgodnych z idealnym wzorem

 POSTAWA NADMIERNEGO WYMAGANIA, sprzyja kształtowaniu się u dziecka takich cech jak:

  • brak wiary we własne siły, niepewność, lękliwość, obsesje, przewrażliwienie i uległość, brak zdolności do koncentracji
  • mogą pojawiać się trudności szkolne, czy trudności w przystosowaniu społecznym
  • wpływ tej postawy rodzicielskiej jest słabszy, gdy dziecko zdolne jest do buntu wobec rodziców i ma dobry kontakt z rówieśnikami, może jednak przejawiać słabe aspiracje, brak opanowania uczuciowego i być podatne na frustracje

POSTAWA NADMIERNIE CHRONIĄCA  – nadmierne skoncentrowanie się na dziecku, ale z cechami uległości wobec niego.

  • niedocenianie możliwości dziecka
  • rozwiązywanie za nie trudności
  • utrudnianie samodzielności dziecka
  • usuwanie wszelkiego ryzyka z jego dróg
  • nadmierna pobłażliwość
  • nadmierne bronienie go przed zarzutami
  • postępowanie rodziców w sposób uzależniający je od matki lub ojca i ograniczający jego
  • swobodę (niepozwalanie dziecku na robienie czegoś samemu, gdy chce i może to zrobić samo),
  • wścibstwo, izolowanie społeczne dziecka
  • nadmierne zaabsorbowanie jego zdrowiem, ograniczanie ruchu dziecka, a nawet nastawienie niemal paniczne i oczekiwanie niebezpieczeństwa, przekazywanie niepokoju wprost dziecku, przedstawianie mu świata otaczającego jako zagrażającego

 POSTAWA NADMIERNIE CHRONIĄCA może powodować u dziecka:

  • opóźnienie dojrzałości społecznej, zależność dziecka od matki, jego bierność, brak inicjatywy, ustępliwość lub
  • nadmierną pewność siebie, zarozumiałość,
  • nastawienie egoistyczne i wygórowane wymagania
  • gdy dziecko znajduje się samo – niepewność, niepokój i złe samopoczucie psychiczne

 

POSTAWY WŁASCIWE TO:

AKCEPTACJA DZIECKA  czyli przyjmowanie go takim jakie ono jest,

Akceptacja sprzyja:

  • zdolności do nawiązywania trwałej więzi emocjonalnej, do przywiązania
  • zdolności do wyrażania uczuć,

POSTAWA WSPÓŁDZIAŁANIA -angażowanie się w czynności ważne dla dziecka, ale i angażowanie dziecka w zajęcia i sprawy dotyczące domu i rodziców,

 powoduje, że dziecko:

  • staje się ufne wobec rodziców, zwraca się do nich po rady i pomoc,
  • jest zadowolone z pracy, z rezultatów własnego wysiłku,
  • wytrwałe, zdolne do współdziałania, do podejmowania zobowiązań, potrafi troszczyć się o własność swoją i innych

 

POSTAWA ROZUMNEJ SWOBODY -dawanie dziecku właściwej dla wieku, rozumnej swobody,

sprawia, że dziecko:

  • jest zdolne do współpracy z rówieśnikami, uspołecznione, pomysłowe, bystre, pewne swoich umiejętności, łatwo przystosowujące się do różnych sytuacji społecznych
  • może przejawiać dążenie do pokonywania różnych przeszkód, kończenia czynności rozpoczętych, spełniania trudnych zadań

POSTAWA UZNAJĄCA PRAWA DZIECKA- uznawanie praw dziecka w rodzinie jako równych, bez przeceniania i niedoceniania jego roli

 dziecko może:

  • wyrobić w sobie lojalność i solidarność w stosunku do innych członków rodziny,
  • nie musi polegać zawsze na rodzicach i być od nich zależne, ale może podejmować czynności z własnej inicjatywy, co sprzyja twórczości

Wspólny „front rodzicielski”

 Postawy obojga rodziców wobec dziecka nie zawsze bywają tego samego typu. Dobrze byłoby jednak gdyby zamierzenia rodziców nie były rozbieżne i przeciwstawne, a oparte na wzajemnej akceptacji i szacunku rodziców do siebie i dziecka. Wówczas jest szansa na to . że nawet odmienność typów postaw matki i ojca nie będą miały szkodliwego wpływu na dziecko, a będą źródłem większego bogactwa doznań emocjonalnych.

 

 

 

 

 

.